Creatief denken | Tips en Tools

Regelmatig bellen klanten mij met de vraag ‘we willen graag creatief denken, kan je ons hierbij helpen?‘. Als ik ze vervolgens vraag wat ze bedoelen met creatief denken dan krijg ik meestal een antwoord wat lijkt op ‘als we in ieder geval maar buiten de kaders denken‘. Buiten de kaders denken kan iedereen en tegelijkertijd kan niemand dat. Creatief denken omvat vele aspecten waarvan ik er hieronder een aantal uit de doeken doe.

Creatief denken is nieuwe denkkaders scheppen

Als men spreekt over creatief denken of ‘buiten de kaders denken’ dan bedoeld men eigenlijk het scheppen van nieuwe denkkaders. Want het denken buiten kaders kan niet. Met het denken buiten je eigen kaders kom je namelijk automatisch in de kaders van anderen en ben je bezig met nieuwe denkkaders te scheppen.

Wanneer we ons als mens ontwikkelen beginnen we zonder associaties. Langzaamaan verkennen we de wereld en bij het verkennen van de wereld om ons heen beginnen onze hersenen patronen vast te leggen van de dingen die we waarnemen met onze zintuigen. Op een bepaald moment in onze ontwikkeling beginnen we deze patronen in de hersenen aan elkaar te linken en dat is het moment dat er associaties (neuroassociaties) ontstaan.

Verbreden van je wereldbeeld

Als je creatief denken wilt leren dan is het belangrijk om zoveel mogelijk neuroassociaties aan te maken en te zorgen voor links tussen deze associaties. Hoe meer situaties je mee maakt, hoe meer variëteit in waarneming (zien, horen, proeven, ruiken en voelen) je ondergaat en hoe meer associaties je aanmaakt. Als je dus creatiever wilt worden dan is het van belang om je beeld van de wereld zoveel mogelijk te verbreden. Ontdek nieuwe plaatsen, proef nieuwe gerechten, luister nieuwe muziek, doe iets wat je nog nooit eerder hebt gedaan en ruik nieuwe geuren. Hoe meer je meemaakt hoe makkelijker je leert associëren en hoe creatiever je kunt denken.

Concrete stappen om creatief te denken

  1. Verbreed je wereldbeeld
  2. Stel je oordeel uit. Alle ideeën die in je opkomen schrijf je op, zonder oordeel. Geen enkel idee is slecht of wordt genegeerd. Door je oordeel uit te stellen, merk je dat je leniger gaat denken
  3. Associeer flexibel. Dit kan inhouden dat je vanuit een ander perspectief denkt. De denkhoeden van de Bono kan je hiervoor inzetten. Je legt andere verbindingen dan je geneigd bent te doen
  4. Leer breeddenken. Figuurlijk zet je je oogkleppen wat meer open, je kijkt breder dan anders. De eerste inzichten die je hebt, die waren al eerder bedacht. Degenen die volgen zij nieuw en creatiever. Neem de tijd om nieuwe ideeën te laten komen
  5. Ontwikkel beelddenken, jezelf voorstellen hoe iets eruit ziet. In beelden kunnen denken geeft je het overzicht, je ziet letterlijk het complete plaatje. Dit zorgt voor meer creativiteit

Als je creatiever wilt denken, dan is het zaak om te oefenen, oefenen en nog eens oefenen. Door het proces vaker te doorlopen leer je de kneepjes van deze vaardigheid.

Meer artikelen over (technieken voor) creatief denken

 

Wil je graag creatief schrijven, maar vind je het lastig om aan voldoende inspiratie te komen? Komt die eerste zin eigenlijk nooit goed op papier, of weet je na het eerste stuk even niet meer hoe je verder moet? Zorg ervoor dat je voldoende nieuwe indrukken op blijft doen en ga de voorspelbaarheid tegen waar dat mogelijk is. Je kunt op die manier creatief schrijven, bijvoorbeeld om je eigen achtergrond te delen of je bezoekers te helpen met een goede tip binnen de branche waarin je actief bent.

creatief schrijven 2Begin met schrijven en lees terug

De eerste zin is vaak de moeilijkste. Je bent niet de enige die na 10 minuten nog altijd naar een wit scherm (of blaadje) tuurt, omdat je het zo lastig vindt om te beginnen. Schrijf echter gewoon het eerste op dat in je opkomt. Je kunt de eerste zin later altijd nog aanpassen, maar je hebt dan in ieder geval een goede aanjager te pakken.

Kom je er na een eerste stuk niet meer goed uit en weet je even niet waar je het verder nog over wilt hebben? Lees je artikel tot dusver terug, zodat je inspiratie opdoet voor een nieuw stuk of een nieuwe richting.

Voed je brein en je verhaal

Schrijf je regelmatig en wil je meer creatief schrijven om het niet steeds over hetzelfde te hoeven hebben? Zorg dan voor voldoende prikkels voor je brein, iets dat je kunt zien als mentale voeding. Trek er op uit, kijk een goede serie, lees een boek of pak er artikelen van anderen bij. Hoe sta jij tegenover de ontwikkelingen die zij beschrijven? Wellicht kom je onderweg een situatie tegen die je toe kunt passen op de theorie binnen je vakgebied. Probeer je persoonlijke ervaringen te combineren met beschikbare kennis. Het creatief schrijven verloopt dan als vanzelf.

Ga voorspelbaarheid tegen

Wil je creatief schrijven, zodat je bezoekers iedere keer weer de motivatie krijgen om verder te lezen? Probeer in langere stukken tekst dan zo min mogelijk voorspelbaar te zijn. Geef ze een outline van hoe je ze kunt helpen of wat ze kunnen verwachten, maar kies eens een onverwachte richting om ze daar naartoe te brengen. Breng een leuke anekdote in, of zorg voor een stukje theorie die anderen niet hadden verwacht. Wil je meer creatief schrijven, om je business als zelfstandig professional te ontwikkelen? Kijk dan zeker naar de gratis videotraining, of neem vrijblijvend contact op voor meer informatie over de mogelijkheden.

Wil je graag creatieve ideeën bedenken, bijvoorbeeld om je dienstverlening te verbeteren, of een totaal andere weg in te slaan? Creativiteit komt niet vanzelf, je zal daarvoor de juiste mindset moeten kiezen. Ga actief op zoek naar inspiratie, durf fouten te maken en vraag je zoveel mogelijk af. Je kunt dan creatieve ideeën bedenken, waarmee je vervolgens  aan de slag kunt gaan.

Zoek naar inspiratie

Zoek in ieder geval naar inspiratie, om je brein als het ware te voeden. Het is lastig creatieve ideeën bedenken op het moment dat je in een kale kamer gaat zitten, maar ook thuis of op kantoor valt dit over het algemeen niet mee. Je brein ontvangt dan maar weinig prikkels van buitenaf, waardoor je nergens op kunt reageren. Ga eens een stuk lopen of fietsen, pak de trein naar een mooie bestemming of kijk een serie op televisie. Zorg voor voldoende input in je brein. Je kunt dan beter creatieve ideeën bedenken, dankzij de associatieve werking van het brein. Zodra je prikkels ontvangt is de kans groot dat je brein daarmee aan de slag gaat en je veel sneller op een goed idee komt.

Durf fouten te maken

Schieten de ideeën je hoofd binnen nu je net terug bent van een stuk fietsen, of een mooie reis met de trein? Durf dan fouten te maken, door het idee verder te ontwikkelen. Zet een experiment op om het uit te proberen, probeer het uit op anderen door het met ze te delen, of zet de volgende stap en doe een eerste investering. Je kunt talloze creatieve ideeën bedenken, maar zonder de juiste hoeveelheid lef en durf is de kans groot dat ze nooit zullen leiden tot de droom die je hebt.

Vraag je van alles af

flow-werk 2Vraag je tenslotte van alles af. Je kunt creatieve ideeën bedenken door na te denken over de opvolger van de iPad of het openbaar vervoersysteem in Nederland, maar de kans is groot dat het juist de kleine dingen zijn waar je waarde toe kunt voegen. Waarom gebruiken we een vensterbank onder een raam, waarom hebben eenvoudige messen een platte en een bolle kant en waarom hebben drinkglazen de vorm die ze hebben?

Technieken voor creatief denken

Verschillende technieken die je kunnen helpen om creatief te denken:

  • Maak een mindmap, de makkelijkste manier om meer overzicht te creëren en je creatieve denkproces te stimuleren.
  • Brainstorm alleen of met anderen. Deze methode wordt ingezet om ideeën te genereren, teamprocessen te versnellen en het denkvermogen en brein beter te gebruiken. Een belangrijk startpunt is een concrete vraagstelling, vanwaar mensen al hun gedachtes uiten.
  • Zet een andere denkhoed op, je ervaart wat is om vanuit verschillende invalshoeken naar hetzelfde probleem te kijken.
  • Denk in verschillende kleuren. Het kleurdenken drukt de vijf concurrerende manieren van denken over veranderprocessen uit.

Kortom; doe eens anders dan anders, heb lef en zet je vraagtekens bij het dagelijkse bekende.

 

Mindmappen | Een introductie…

Mindmappen is een methode waarmee je gedachten kunt ordenen en visueel in kaart kunt brengen en is bedacht door de britse psycholoog en auteur Tony Buzan. Het is een ideaal middel om creatief denken op gang te brengen. De term ‘mindmapping’ betekend dan ook het ‘in kaart brengen van de geest’. Een mindmap is in feite een visuele weergave van woorden, gedachten en ideeën waarbij er telkens wordt uitgegaan van één centraal woord of idee waar vanuit associaties worden bedacht en getekend.

Mindmappen is een krachtige tool om je gedachten inzichtelijk te maken voor anderen en om problemen mee op te lossen en om creativiteit mee op gang te brengen. De mindmap-techniek sluit perfect aan bij de natuurlijke werking van de hersenen doordat het feitelijk associaties in de hersenen in kaart brengt.

Een mindmap helpt je associaties in kaart te brengen

Associaties zijn verbanden tussen begrippen of woorden die worden gevormd door het vinden van overeenkomsten en verschillen. We leren de wereld om ons heen kennen door het aanmaken van associaties in de hersenen. Bij het maken van een mindmap maak je de associaties visueel en breng je ze duidelijk in kaart waardoor de samenhang van ideeën overzichtelijker is en het makkelijker is om nieuwe dingen te verzinnen. Door te mindmappen worden niet alleen je associaties inzichtelijk gemaakt maak komen er ook steeds meer nieuwe ideeën uit; iedere associatie levert namelijk gemiddeld 3 nieuwe associaties op.

mindmappingmindmap

Een uitstekende en creatieve manier bij het kunnen verwerken van al deze informatie, is het maken van mindmaps. Mindmaps zijn niet alleen geschikt om overzicht te bewaren en onderwerpen te structuren, ze worden ook toegepast om creatief te leren denken. Niet alleen de analytische linkerhersenhelft wordt aangesproken door het maken van een mindmap; er wordt ook een beroep gedaan op de rechterkantkant: daar waar creativiteit zit.

Een mindmap maken helpt ons anders te leren denken, anders te interpreteren, en daarmee nieuwe kansen te zien. Het helpt ons bovendien los te komen van vaste patronen. Het is een bewezen makkelijke leermanier en bovenal ook erg leuk om te doen. Het kind in jezelf krijgt weer ruimte, mag met kleuren en tekeningen aan de slag en laat de fantasie, waarin niets onmogelijk is, de vrije loop.

Regels voor mindmapping

De regels die je dient te hanteren bij mindmappen zijn afhankelijk van het gestelde doel. In principe kun je stellen dat bij mindmapping dezelfde regels gelden als bij brainstormen: er zijn geen regels. Zoveel mogelijk ideeën spuien vanuit één startpunt is de basis. Schrijf vervolgens zoveel mogelijk op wat er in je opkomt en associeer zoveel als je kan. Vormen, kleuren en stippellijnen zijn uitstekende hulpmiddelen om een mindmap nog overzichtelijker te maken.

Zelf een mindmap maken

Mindmappen - Tony BuzanMindmappen is door iedereen binnen no-time te leren. Een aanrader, want je hebt er een leven lang plezier van. Als je een mindmap wilt maken is het handig om deze tips te gebruiken:

  • Tip 1: Bedenk van tevoren wat je wil bereiken
  • Tip 2: Limiteer jezelf niet: schrijf zoveel mogelijk gedachten op papier
  • Tip 3: Probeer je gedachten concreet te omschrijven
  • Tip 4: Denk vooraf niet teveel na over een structuur
  • Tip 5: Maak niet teveel niveaus in de takken

Mindmap maken in 7 stappen

Stap 1: Bereid jezelf voor
Neem een vel wit papier, pak kleurpotloden of stiften en zorg dat je voldoende tijd hebt om een mindmap te maken. Gebruik het papier ‘landscape’, dat wil zeggen ‘liggend’.

Stap 2: Bedenk een onderwerp
dat je wilt structureren of waarop je wilt associëren en schrijf dat in het midden van het vel op, met een tekening erom heen. Gebruik hiervoor verschillende kleuren.

Stap 3: Associaties vanuit het midden
Vanuit het midden begint de structuur of de associatie. Gebruik dikke lijnen voor belangrijke zaken, en dunnere lijnen voor afgeleiden hiervan (deze dunne lijnen vertegenwoordigen ook de takken buiten het midden en gaan in op details). De lijnen die je zet maak je met verschillende kleuren en zijn organisch (niet recht) gevormd.  Iedere lijn dient in verbinding zijn met of het midden of één andere lijn.

Stap 4: Zet tekst op de lijn
Op de lijnen zelf schrijf je het woord welke de associatie vertegenwoordigt. Hoe belangrijker de context met het hoofdonderwerp, hoe groter de letter. Gebruik bij de lijnen vanuit het midden eventueel hoofdletters om de belangrijkheid aan te geven. Denk eraan dat je slechts 1 woord plaats en niet volledige zinnen! Het gebruik van één woord geeft je veel meer vrijheid voor verdere associaties dan wanneer je een groepje woorden gebruikt.

Stap 5: Plaats een tekening of symbool
Plaats op de lijn ook een tekening of symbool. Belangrijk is dat jijzelf en eventueel de doelgroep voor wie je de mindmap maakt, het symbool begrijpt. Het is dus niet nodig dat je geweldig kunt tekenen. Door het gebruik van tekeningen wordt je creativiteit geactiveerd. Eén beeld zegt meer dan 1000 woorden.

Stap 6: Gebruik verschillende kleuren
Gebruik verschillende kleuren! Je kunt de associaties overzichtelijk rangschikken, maar vooral krijgt je rechterhersenhelft prikkels om creativiteit te stimuleren.

Stap 7: Zet je fantasie in!
Laat je bij het maken van de mindmap niet beperken door analyserende gedachten of beperkende overtuigingen. Door het maken van een mindmap krijg je toegang tot allerlei creatieve ideeën waartoe je eerder geen toegang had. Alles kan en niets is gek!

Edward de Bono is een Brits psycholoog, arts en managementauteur. Hij studeerde met een Rhodesbeurs aan de Universiteit van Oxford. Hij verzorgde colleges aan de universiteiten van Oxford, Cambridge, Londen en Harvard. Voor de BBC maakte hij de televisieserie De Bono’s Thinking Course en voor de Duitse WDR The Greatest Thinkers. De Bono bedacht onder andere de term ‘lateraal denken‘ en het concept van de ‘zes denkhoeden’. Lees meer